Biliyorsunuz, geçtiğimiz günlerde Muğla’nın Ortaca ilçesine bağlı Dalyan Mahallesi’nde bu yıl ilki düzenlenen Dalyan Nar Festivali gerçekleştirildi. Festival alanında çeşitli stantlar kurulmuş, vatandaşlar da hem etkinlikleri izlemek hem de alışveriş yapmak için alana gelmişti.
Ben de festival alanını gezerken Dalyan Turizm, Tanıtım, Sosyal Gelişim ve Eğitim Vakfı’nın (DALYAN TUSEV) stantlarında asılı olan bir pankart dikkatimi çekti. Pankartta, stanttan yapılan her alışverişin İztuzu Plajı için alınması planlanan temizleme makinesine destek olacağı yazıyordu.
Doğrusu bu pankart yalnızca benim dikkatimi çekmemişti. Festival alanında dolaşırken pankartı inceleyen, kendi aralarında konuşan ve bu durumu yadırgayan insanlara da şahit oldum. Tanımadığım vatandaşların kendi aralarındaki konuşmalarda şu soruyu sorduklarını duydum: “İztuzu Plajı’nı işleten DALBEL’in, Ortaca Belediyesinin böyle bir makineyi alacak parası yok mu?”
İnsanların bu soruyu sorması aslında hiç de şaşırtıcı değildi. Çünkü söz konusu yer, herhangi bir plaj değil. Dünyaca ünlü İztuzu Plajı’ndan bahsediyoruz. Yaz sezonunda binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaret ettiği, girişlerinden gelir elde edilen bir plajdan…
Üstelik bu plajın bir işletmecisi de var. Ortaca Belediyesinin iştiraki olan DALBEL.
Peki, böyle bir plajın temizliği için ihtiyaç duyulan makinenin alınması neden bir vakfın festivaldeki satışlarından sağlanacak katkılara bırakılıyor?
Şunu açıkça belirtmek istiyorum. İztuzu Plajı’nın temizliği için bir makine alınmasına karşı değilim. Tam tersine, böyle bir makinenin temin edilmesini son derece önemli buluyorum. Ancak burada sorguladığım konu makinenin alınması değil, bugüne kadar neden alınmadığı ve şimdi neden bir vakfın festivaldeki satışlarından elde edilecek katkılarla alınmaya çalışıldığıdır.
Geçtiğimiz haftalarda DALBEL ile ilgili yaptığımız haberi hatırlayanlar olacaktır. Şirketin yıllık cirosunun yüz milyonlarca lirayı bulduğunu kamuoyuyla paylaşmıştık. Şirket yetkililerinden edindiğimiz bilgilere göre geçtiğimiz yıl yaklaşık 465 milyon liralık ciro söz konusuydu. Bu yıl için ise yaklaşık 500 milyon liralık ciro öngörülüyordu.
Şimdi düşünelim. Yıllık cirosu yaklaşık yarım milyar liraya ulaşması beklenen bir belediye şirketinden söz ediyoruz. Diğer tarafta ise İztuzu Plajı’nın temizliği için alınması planlanan bir makine var.
Yaptığım araştırmada, söz konusu makinenin fiyatının yaklaşık 650 ila 700 bin lira civarında olduğu yönünde bilgilere ulaştım. Elbette kesin satın alma bedeli, teknik özelliklerine ve alınacak ekipmana göre değişebilir.
Şirketin cirosuyla makinenin tahmini bedelini karşılaştırdığımızda ortaya çıkan tablo, insanın aklına ister istemez bazı sorular getiriyor. Elbette ciro ile kâr aynı şey değil. Ancak böylesine yüksek ciroya sahip bir şirketin, işlettiği dünyaca ünlü plajın temizliği için ihtiyaç duyulan makineyi neden bugüne kadar temin etmediğini sormak da en doğal hakkımız.
Buradan DALBEL yönetimine de sormak istiyorum: Yaz sezonunda binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaret ettiği İztuzu Plajı’nın temizliği için böyle bir makineye ihtiyaç duyulduğunu siz herkesten daha iyi biliyorsunuz. Peki, bugüne kadar neden alınmadı? Yıllık cirosu yüz milyonlarca lirayı bulan DALBEL, işlettiği ve gelir elde ettiği İztuzu Plajı için bu makineyi kendi imkânlarıyla temin edemiyor mu? Dünyaca ünlü İztuzu Plajı’nın temizliği için ihtiyaç duyulan bir makinenin alınması neden bir vakfın festivalde gerçekleştirdiği satışlardan sağlanacak katkılara bırakılıyor?
Üstelik DALBEL’in faaliyet alanları arasında doğanın korunması, çöp toplama ve temizlik hizmetleri de bulunuyor. Dolayısıyla burada işletmecilik faaliyetinin yanı sıra çevrenin korunmasıyla ilgili bir sorumluluktan da söz ediyoruz.
Gelelim TUSEV’e…
Dalyan’ın turizmine, tanıtımına, sosyal gelişimine ve eğitimine katkıda bulunmak amacıyla faaliyet gösteren bir vakfın İztuzu Plajı’nın temizliğine destek olmak istemesini elbette olumlu karşılıyorum. Ancak iyi niyetle başlatılan bir kampanyanın da kamuoyu tarafından anlaşılabilir ve şeffaf olması gerektiğini düşünüyorum.
Buradan TUSEV yetkililerine de birkaç soru yöneltmek istiyorum.
İztuzu Plajı’nı işleten DALBEL ortadayken, plaj temizleme makinesi almak için neden TUSEV devreye girdi? Bu kampanya DALBEL’in talebi üzerine mi başlatıldı, yoksa vakfın kendi kararı mıydı?
Dalyan Nar Festivali boyunca söz konusu stantlarda toplam ne kadar satış yapıldı? Bu satışlardan elde edilen gelirin ne kadarı temizleme makinesi için ayrıldı? Festival sonunda makine alımı için toplam ne kadar bütçe oluştu?
Toplanan para makinenin alınmasına yetmezse eksik kalan tutar nasıl karşılanacak? Makine satın alındığında kime teslim edilecek ve kimin mülkiyetinde olacak?
Bence bu soruların cevapları kamuoyuyla paylaşılmalı.
Çünkü festival alanında asılan pankartta, yapılan her alışverişin makine alımına destek olacağı belirtiliyordu. Dolayısıyla o stantlardan alışveriş yapan insanların, yaptıkları alışverişin ne kadarının bu amaçla değerlendirildiğini bilmeye hakları var.
TUSEV yetkililerine çağrım açık: Festivalde gerçekleştirilen satışları, makine alımı için ayrılan tutarı ve bugüne kadar oluşturulan bütçeyi kamuoyuyla paylaşın ki herkes ne kadar katkı sağlandığını, bu katkıların nereye gideceğini bilsin.
Bir başka önemli konuya da değinmeden geçmek istemiyorum.
İztuzu Plajı, Caretta caretta deniz kaplumbağalarının önemli yuvalama alanlarından biri. Dolayısıyla burada kullanılacak temizleme makinesinin yalnızca kumları temizlemesi yeterli değil. Aynı zamanda doğal yaşamı ve koruma altındaki alanı olumsuz etkilememesi de gerekiyor.
Festival alanındaki pankartta modeli açıkça belirtilen BM3700 plaj temizleme makinesinin, kumsalın altında bulunan Caretta caretta yuvalarına, yumurtaların bulunduğu derinliğe ve hassas kıyı ekosistemine zarar verip vermeyeceği konusunda bilimsel bir değerlendirme yapıldı mı? Bu makinenin İztuzu Plajı’nda kullanılmasının uygun olduğuna ilişkin herhangi bir uzman görüşü veya rapor alındı mı?
Unutmayalım ki İztuzu, yalnızca insanların denize girdiği bir plaj değil. Aynı zamanda nesli tehdit altında olan deniz kaplumbağalarının yaşam ve üreme alanı. Bu nedenle kullanılacak makinenin teknik özellikleri kadar, nerede, ne zaman ve hangi koşullarda çalıştırılacağı da büyük önem taşıyor.
İztuzu Plajı temiz olsun. Hatta mümkün olan en iyi şartlarda temizlensin. Bunun için gerekli makine ve ekipmanlar da temin edilsin. Buna kimsenin itirazı olacağını düşünmüyorum.
Ancak bir tarafta İztuzu Plajı’nı işleten, buradan gelir elde eden ve yıllık cirosu yüz milyonlarca lirayı bulan bir belediye şirketi bulunurken, diğer tarafta aynı plaj için temizleme makinesi alınmasına yönelik bir vakfın festivalde satış kampanyası düzenlemesi, açıklama gerektiren bir durumdur.
Benim merak ettiğim, festivaldeki insanların da kendi aralarında konuştuğuna şahit olduğum soruları bir kez daha kamuoyunun gündemine bırakıyorum.
İztuzu Plajı’nın temizliği bugüne kadar hangi yöntemlerle yapıldı? İhtiyaç duyulduğu belirtilen temizleme makinesi neden bugüne kadar alınmadı?
Ve neden şimdi bir vakfın festivaldeki satışlarından sağlanacak katkılarla alınmaya çalışılıyor?
Bu soruların muhataplarından gelecek açıklamaları kamuoyuyla paylaşmaya hazırız.
Haber / Makale: Dedektif Gazeteci Ali ERTURAN – Uluslararası Gazeteciler Delegasyonu Genel Başkanı
