Bursa’nın Büyükorhan ilçesine bağlı, yaklaşık 450 yıllık geçmişi olan Çökene Köyü… Bir zamanlar 50 hanenin duman tüttüğü, tarımın ve hayvancılığın bereket saçtığı bu dağ köyü, bugün yalnızca 4 kişinin yaşadığı sessiz bir sığınağa dönüşmüş durumda. Bir dönem yaşam dolu sokakları vardı; şimdi ise rüzgârın taşıdığı anıların arasında ayakta kalmaya çalışan birkaç ev…
Köyün kaderini değiştiren kırılma noktası ise 1980’li yılların sonunda ortaya çıkan büyük su krizi oldu. Şebekenin kuruması, çeşmelerden damla bile akmaması, köylüleri göçe mecbur bıraktı. Kimisi yakın ilçelere, kimisi Bursa merkeze yerleşti. Evler boş kaldı, zamanla harabeye döndü… Bir zamanlar kalabalık sofraların kurulduğu evlerde bugün yalnızca sessizlik var.
Çökene Köyü’nün kaderi 1994’ten sonra tamamen değişti. Uzun yıllar kimsenin dönmediği köy, 2008’de statü kaybıyla birlikte Bademli Mahallesi’ne bağlandı. Köy yeniden nefes almaya ancak bir 10 yıl önce başladı. Eski muhtar Hüseyin Kaya ve eşi Fadime Kaya, 30 yıl süren Bursa yaşamının ardından ata toprağına dönmeye karar verdi. Fadime Kaya köyünü şöyle anlatıyor:
“Su olmayınca insanlar ne yapsın? Hepimiz dağıldık. Çocuklar küçüktü, burada kalmak mümkün değildi. Şimdi su sorunu çözüldü ama gidenlerin çoğu geri gelmedi. Şu an sadece 3 evde hayat var. Bizimle birlikte 4 kişiyiz… Bir zamanlar dolu olan evler şimdi yıkık, dökük, taş üstünde taş kalmamış.”
Fadime Kaya, köyün eskiden hem manzarasıyla hem doğasıyla herkesin imrenerek baktığı bir yer olduğunu söylüyor ancak bugün gelinen noktadan hüzünle bahsediyor:
“Keşke yine kalabalık olsak… Ama geri dönmek kolay değil. Çocuklar iş güç sahibi oldular, torunlar var. Biz döndük ama onlar dönmez artık. Yıkılan evlerin arasında yaşıyoruz. Yine de köy hayatı başka; nefes almak bile şehirden farklı.”
Kaya çifti geçimlerini küçük çaplı tarım ve hayvancılıkla sürdürüyor. Birkaç keçi, birkaç tavuk… Doğal süt, yoğurt, peynir, yumurta… Şehirde pahalı olan her şey burada emekle, doğallıkla üretilebiliyor. Fadime Kaya bu hayatı şöyle özetliyor:
“İki keçimiz var, üç oğlak doğuruyor. Kendimize yetiyor. Torunlar geldiğinde onlar için kesiyoruz. Yoğurdumuz, peynirimiz doğal. Birkaç tavuk var, yumurtası tertemiz. Köy işi hayatımızı kurduk yeniden. Burada mutluyuz. Şehirde çok zorlandık…”
450 yıllık mazisi olan Çökene Köyü bugün belki sadece 4 kişinin nefes aldığı bir yer… Ama geçmişiyle, doğasıyla, sessizliğiyle dimdik ayakta durmaya çalışıyor. Bu köyün kaybolmuş sesinde bir gerçek saklı:
Bir köy bazen sadece taşından, toprağından değil; orada yaşamaya direnen birkaç insanın yüreğinden ayakta kalır…
Haber : Duygu CAN
